İncir ağaçları sadece medeniyetlerin oluşmasına katkıda bulunmamış, onların yıkıntılarını da saklamıştır. Tıpkı Hindistan’da kuraklık nedeniyle çöken Indus Vadisi medeniyetlerini sakladığı gibi. Guatemala’daki Maya piramitlerini, Kamboçya’daki Khmer tapınaklarını saklayan da onlardır. Terk edilen yapıları incir ağaçları istila etmiş, her taşın çatlağında tohumları filizlenmiş ve büyüyen kökleriyle duvarları ve temelleri yıkmıştır. Meyveleri başka hayvanları ve başka tohumları da o bölgeye taşımış, böylece orman yeniden hakim olmuştur. Yanardağ bölgelerinde de benzer şeyler yaşanır. Kurumuş lavların arasından önce incir ağaçları yetişir ve diğer bitkilerin yetişmesinin önünü açar. Bilim insanları ağaçtan arındırma nedeniyle yok olan orman bölgelerinde ormanın yeniden gelişmesini hızlandırmak için önce incir ağaçları dikiyor. Bütün bunlar iklim değişikliğinin etkileri bakımından incir ağacının gelecek için umut vaat ettiğini gösteriyor. Ayrıca incir ağaçları aşırı iklim koşullarına adapte olmamıza da yardımcı olur. Hindistan’ın kuzeyinde bu ağaçların nehir kenarlarında büyüyen kökleri köprü yapımında kullanılarak muson yağmurları döneminde insanları korur. Etiyopya’da ise kuraklık zamanı ekili araziye gölge yaparak çiftçilere yardımcı olur.
Florida inciri ya da strangler inciri olarak bilinen ağacın tohumları kuşlar ve memeli hayvanlar yoluyla diğer ağaçların tepesine düşer ve orada bol ışıkla büyüme olanağı bulur. Bu sırada üzerinde büyüdüğü ağaçtan aşağıya sarkan kökler uzatarak toprağa ulaşır. Bu kökler geliştikçe ana ağacı tümüyle sararak ölümüne bile yol açabilir. Ficus religiosa adıyla bilinen incir türü iki bin yıldan fazladır Budistlerin ve Hinduların ibadetinde yer alıyor. Hindistan’daki İndus Vadisi medeniyetleri binlerce yıldır efsane ve söylencelerinde, resimlerinde bu bitkiye yer veriyor. Asya’nın tropik ve tropik altı bölgelerinde gelişen kültürler incir ağacını iktidar sembolü ve ibadet yeri olarak gördü. Bunlar arasında banyan adıyla da bilinen Hint incirinin önemli bir yeri vardır. Yaradılış hikayeleriyle, folklor ve doğurganlık çağına ulaşmakla ilişkilendirilen bu ağaç o kadar büyüktür ki uzaktan küçük bir ormanı andırabilir. Her incir türünün döllenmesini sağlayan kendine özgü bir yaban arısı vardır. Bu ortaklık 80 milyon yıl önce gelişmeye başlamıştır. İncir ağacı bu arıların beslenmesi için meyve verir, arılar ise onların çoğalmasını sağlar. İncir ağacı bütün bitkilerden daha fazla yabanıl hayatı besler. Yeryüzünde 1200 canlı türü incirle beslenir. Bunlar arasında kuşların onda biri, meyve yarasaları, primatlar da vardır. Bu canlılar incirle beslenirken tohumlarının dağılmasına da yardımcı olur. Ekolojistler bu nedenle inciri “temel kaynak” olarak görür. İncir ortadan kalksa diğer her şey de çöker. İncirin yıl boyunca meyve vermesi atalarımızın hayatta kalması açısından da büyük önem taşımıştır. Enerji yüklü bu meyve insanın beyninin büyümesine katkıda bulunmuş olabilir. Öyle ki bazıları insan elinin incirin olgununu bulup toplayacak tarzda evrildiğine inanıyor. İncir ağacı binlerce yıl önce insanın ilk dikip yetiştirdiği bitkiler arasındadır.
Ülkemizin bir çok yöresinde geniş yetişme olanaklarına sahip olan incirin , en yoğun üretildiği bölge Ege Bölgesinin Büyük ve Küçük Menderes havzalarıdır. Burada daha çok kurutmalık incir yetiştiriciliği yoğundur. Marmara , Akdeniz, Karadeniz, ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri daha çok sofralık incir yetiştiriciliğine uygun bölgelerdir. Ancak, Güneydoğu Anadolu bölgesinde kuru incir kalitesi çok iyi olan incir çeşitleri de vardır ve ekolojik koşullar bu yetiştiriciliğe oldukça uygundur. Yüksek kalori içeren , kalsiyum , potasyum ve vitamin açısından oldukça zengin bir meyve olan incir beslenme açısından da oldukça önemli bir meyvedir.
İklim İsteği
İncir bir subtropik (ılıman) iklim bitkisi olup, kışları ılık, yazları sıcak ve kurak yerleri sever. Yıllık ortalama sıcaklığın 18-20 0C olmasını ister. Sıcaklığın, Temmuz-Eylül ayları arasında 25-300 C’nin altına, kış aylarında ise, -9 0C’nin altına düşmemesini ister. İncir ağacı -7, -8 0C’ye kadar dayanır. Soğuk yerlerde incir ocak şeklinde yetiştirilir. İncir ağacının ortalama yağış isteği 625 mm kadar olup, yağışın Kasım- Haziran ayları arasında olması ve kurutma mevsimi olan Temmuz-Eylül aylarının yağışsız ve bulutsuz geçmesini ister.
Çoğaltılması
İncir çelikleri kolay köklendiği için genellikle çelikle çoğaltılır. Bu amaçla çelikler 1,5-2,5 cm kalınlığındaki 1 yıllık sürgünlerden üst kısmı boğumun hemen üstünden, alt kısmı boğumun hemen altından, öz gözükmeyecek şekilde 25-30 cm uzunluğunda kesilerek hazırlanır. Çelik dikimi, ocak-şubat aylarında yapılabilir. İncir çelikle çoğaltma kadar yaygın olmasa da daldırma ve dip sürgünleriyle de çoğaltılır.
Bahçe Tesisi
Ege bölgesinde Sarılop kurutmalık incir çeşidi çoğunlukla kapama bahçe şeklinde yetiştirilir. Son yıllarda, Marmara Bölgesinde de sofralık Bursa Siyahı incir çeşidiyle kapama bahçeler tesis edilmiştir. Ancak, öteki bölgelerde incir sınır ağacı olarak veya zeytin, asma, antepfıstığı gibi meyve türleriyle birlikte dikilir.
Budama
İncir ağacında budama çoğunlukla ihmal edilmektedir. İncir budanmadığı zaman, verimden düşmekte ve kalite bozulmaktadır. Bu durumda ağaçların dalları dikine büyüyerek ağacın alt kısımları çıplaklaşmakta ve meyveler güneşe maruz kalarak yanmaktadır. Bu nedenle, incir ağaçları mutlaka budanmalıdır.
Toprak İşleme
Toprak işleme, özellikle sulanmayan bahçelerde verimliliğin artması ve özellikle kuru incirlerde meyve kalitesinin iyileştirilmesi açısından önem taşır. Toprak işlemesi, sulanmayan bahçelerde ilkbaharda ve sonbaharda olmak üzere yılda en az iki kez yapılmalıdır.
İlekleme (Dölleme)
Kurutmalık incirlerde meyve tutumunu sağlamak için erkek incir ağaçlarından alınan ilek meyvelerinin içlerindeki ilek arıları ile birlikte dişi incir ağaçlarına asılması olayına ilekleme denir. İlekleme, doğuşları birbirini izleyen çiçekleri döleyebilmek için, 4-7 gün aralıklı olarak bazen iki veya üç kez yapılabilir. İlek atımı, meyveler fındık ile ceviz iriliği arasında iken uygulanır. Kullanılacak ilek miktarı, ağacın yaşına, ilek çeşidine ( taşıdığı ilek sineği miktar ve kalitesine) göre değişir.
Hasat
Sofralık incirler, çok fazla yumuşamadan, çiğ düşmeyen yerlerde sabah şafakla birlikte, çiğ düşen yerlerde ise çiğ kalktıktan sonra yapılmalıdır. Derim, meyvelerin kabukları ve sapları zedelenmeden hafifçe bükülerek yapılmalıdır.
Kurutmalık incirler ise, ağaç üzerinde iyice olgunlaşıp kuruduktan ve yere düştükten sonra toplanır. Bu dönem, yaklaşık olarak ileklemeden 45-50 gün sonrasına karşı gelmektedir. Toplama işlemi bir günde birkaç kez ve çiğ kalktıktan sonra yapılmalıdır.
Hastalık ve Zararlıları
İncir Mozayik Virüsü
İncirlerde verim ve kalitenin düşmesine neden olurlar. Yaprakta dağınık, sarı yeşilden, açık sarıya kadar değişen çeşitli büyüklükte lekeler şeklinde belirtiler gösterir. Çoğunlukla lekelerin kenarı kırmızı kahverengindedir. Yapraktaki belirtiler olgunlaşmaya başlayan meyvelerde de görülür. Hastalık vegetatif yolla çoğaltma ile ve budama makaslarıyla kolaylıkla bulaşır ve yayılır. Süratli bir şekilde yayıldığı için kontrolü yapılamamaktadır.
Aflatoksin
Aflatoksin, incirde bazı mantarların sebep olduğu zararlı bir maddedir. Aflatoksinler, yol açtıkları ekonomik kayıpların yanı sıra, insan ve hayvan sağlığı açısından zehirli etkileri nedeniyle incirde önemli zararlar meydana getirirler. Oluşumunda etkili faktörler arasında yüksek sıcaklar, zararlıların hasarları, çeşit, toprak yapısı, , kurutma mevsimindeki yağışlar, ve depo koşulları sayılabilir. Korunmak için temiz ilek kullanılmalı, yere düşen buruşuk meyveler sık sık toplanmalı, uygun fungisit ile ( mantar ilacı) ilaçlama yapılmalıdır.
Kanlı Balsıra
Kabuklu bitin meydana getirdiği zarardır. Kontrolü; Böcek larva döneminde iken beyaz yağlarla, daha ileriki dönemlerde insektisitle ( böcek öldürücü ilaçlarla) ilaçlama yapılmalıdır.
İncir Kurdu veya İncir Güvesi
Bu zararlı bir kelebek olup, sergilere konan kuru incir meyvelerinin içini yiyerek zarar veririler. Korunmak için sergilerdeki incirlerin üzerinin örtülmesi, meyvelerin saklandığı bahçe ve depoların temiz tutulması, ilaçlamanın yapılması ve ağaçlarda kalan kuru ilek meyvelerinin yok edilmesi gerekir.
