“10 Dakikada Bitirdi” Demeden Önce Bir Düşün…
Ülkemizde bir işe biçilen değer çoğu zaman ne kadar sürdüğüne göre ölçülüyor.
Kaç saat, kaç gün, kaç hafta harcandığına bakıyoruz.
Fakat işin değeri, harcanan zamanla değil, onu doğru biçimde yapabilme bilgisiyle ortaya çıkar.
Bir Dakikalık Vuruşun Ardındaki 30 Yıl
Hani o meşhur hikâye vardır:
Bir usta, bozulmuş makineye bir dakika bakar, sonra küçük bir vuruşla çalıştırır.
Makine sahibi şaşırır:
“Sadece bir dakika sürdü, bu kadar para mı istersin?”
Usta sakin bir tebessümle yanıtlar:
“Evet, o vuruş bir dakika sürdü,
lakin nereden vuracağımı öğrenmem 30 yılımı aldı.”
İşte bu, “know-how” dediğimiz şeydir.
Yani bir işi bilmek ile onu sezgisel olarak doğru yapmak arasındaki fark.
Gerçek ustalık, zamanı değil, doğru noktayı ölçer.
Mentorlukta da Aynı Hikâye Yaşanıyor
Bir öğrenciyi düşün.
Yıllarca özel ders almış, yüzlerce saat çalışılmış,
fakat hâlâ dört işlemde, köklü sayılarda zorlanıyor.
Sonra biri geliyor,
sadece iki haftada hem akademik hem psikolojik kilitleri çözüyor; öğrenci , daha önce anlayamadığı karmaşık matematik konularını idrak etmeye ve hiç çözemediği soruları çözebilmeye başlıyor.
Fakat iş ödemeye gelince aile diyor ki:
“Sadece iki haftalık çalışma için bu kadar mı?”
İşte etik yanılgı burada başlıyor.
Yıllarca süren ama sonuç getirmeyen çabalara ödenen paraya itiraz edilmezken,
gerçek dönüşümü sağlayan kısa ama derin emeğin değeri sorgulanıyor.
Oysa süre değil, sonuç konuşur.
Etik, Analitik ve Psikolojik Perspektiften Bir Bakış
Etik açıdan:
Bir hizmetin değeri, harcanan süreyle değil, ortaya çıkan faydayla ölçülür.
Sonuç getiren kişinin emeğini küçümsemek, hakkı zamanla karıştırmaktır.
Analitik açıdan:
Yüzlerce saat çalışıp sonuç alamamak, düşük verimliliktir.
Kısa sürede doğru sonuca ulaşmak ise yüksek getiridir.
Bu, aklın matematiğidir.
Psikolojik açıdan:
İnsanın zihni “uzun süren şey değerlidir” yanılgısına kolayca kapılır.
Lakin bazen tek bir doğru dokunuş,
yılların tıkanıklığını çözebilir.
Gerçek ustalık, o doğru dokunuşu bulabilmektir.
Yapay Zekâ Bu Dersi Çoktan Aldı
Yapay zekâ duygularla değil, verilerle çalışır.
Model işe yaramıyorsa değiştirir, sonuç veriyorsa geliştirir.
İnsansa hâlâ “kaç saat çalıştı?” diye ölçer.
Geleceğin dünyasında en değerli beceri;
doğru işi kısa sürede, doğru biçimde yapabilmek olacak.
