Dünya genelinde tüm su tüketiminin %70’ini tarım, %20’sini sanayi ve %10’unu evsel kullanım oluşturmaktadır. Ancak sanayileşmiş ülkelerde, sanayiler insan kullanımına sunulan suyun yarısından fazlasını tüketmektedir. Örneğin Belçika, sanayi için mevcut olan suyun %80’ini kullanmaktadır. Tatlı su çekimi son 50 yılda üç katına çıktı. Tatlı su talebi yılda 64 milyar metreküp artıyor. Ülkemizde ise suyun %77’si tarım sektöründe, geriye kalan %23 ise içme-kullanma ve sanayi sektörlerinde kullanılmaktadır. Son 50 yılda Lüleburgaz, Çorlu ve Çerkezköy üçgeninde tarım yapıların yerini fabrikalar yoğunlaşmıştır. Bu üçgende sanayileşme yeraltı su kaynaklarının aşırı tüketimi tarımsal üretimi olumsuz yönde etkilemiştir. Başta Ergene olmak üzere ırmak, dere vb tatlı su kaynaklarını kirletmiştir. Mera Alanlarının ve Orman alanlarının ekosisteminin bozulması tarım üretimini olumsuz etkilemektedir. Bölgede Rüzgâr Enerji Santralleri ( RES) çevre sorunlarıyla tarımsal üretim etkileniyor. Dünyada şimdi Yapay Zeka Veri Merkezleri ciddi anlamda Tatlı su kaynaklarını tüketiyor. Dünya kamuoyunun Akademik çevrelerin ve çevre sivil toplum kuruluşlarının gündemini işgal ediyor.
Yapay zeka, veri merkezlerinde bulunan güçlü bilgisayarlarda çalışır. Bu veri merkezleri yapay zekanın beyni gibidir, ancak çok fazla ısı üretirler. Aşırı ısınmalarını önlemek için soğutulmaları gerekir ve işte su tam da bu noktada devreye girer. Veri merkezlerindeki soğutma sistemleri, ısıyı emmek ve dağıtmak için su kullanır. Bunu, sıcak bir günde terlemek gibi düşünün, ancak çok daha büyük ölçekte. Bu soğutma sistemlerinde kullanılan her kilovatsaat (kWh) enerji için 9 litreye kadar su tüketilebilir. Bu, büyük bir su şişesini doldurmaya yeter! Ve bu sadece biraz sudan ibaret değil. Google ve Microsoft gibi büyük teknoloji şirketleri, veri merkezlerini serin tutmak için her yıl milyarlarca litre su kullanıyor . Örneğin:Google’ın Iowa, Council Bluffs’taki veri merkezi, 2023 yılında ülkedeki diğer tüm veri merkezlerinden daha fazla su tüketti ve yaklaşık 1.500 olimpik yüzme havuzunu doldurmaya yetecek kadar 980 milyon galon su kullandı. Çok da geride kalmayan Oklahoma, Mayes County (815 milyon galon) ve Güney Carolina, Berkeley County’deki (763 milyon galon) veri merkezi kompleksleri, toplamda yaklaşık 10.000 ABD hanesinin yıllık su tüketimine eşdeğer 1,5 milyar galondan fazla su kullandı. Microsoft’un su tüketimi 2022’de %34 artarak yaklaşık 1,7 milyar galona (6,4 milyar litre) ulaştı. Bu durum, büyük ölçüde büyüyen yapay zeka operasyonlarından kaynaklanıyor. Araştırmacılara göre, bu artış, şirketin üretken yapay zekaya yaptığı yoğun yatırım ve OpenAI ile kurduğu ortaklıktan kaynaklanıyor. Karşılaştırmak gerekirse, yalnızca ChatGPT-3’ü eğitmek bile 85.000 galon (yaklaşık 700.000 litre) su tüketiyordu. Veri merkezleri, aşırı ısınmayı önlemek için devasa soğutma sistemlerine güveniyor ve bu da yapay zekanın su ayak izini giderek daha acil bir sorun haline getiriyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının “Çevresel Göstergeler” başlıklı internet sitesinden elde edilen verilere göre, Türkiye’nin 2022’deki su tüketimi 63 milyar litre oldu. Buna göre sadece Google, yıllık bazda Türkiye’nin üçte biri kadar su tüketiyor. Veri merkezlerinin tükettikleri elektrik oranları da her geçen yıl yükseliyor. Öte yandan veri merkezlerinin tükettikleri elektrik oranları da her geçen yıl yükseliyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, yapay zeka ve kripto para teknolojilerindeki gelişmelerle veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2026’ya kadar iki katına çıkması öngörülüyor. Buna göre, 2022’de 460 teravatsaat olan veri merkezlerinin enerji tüketiminin, 2026’da 1000 teravatsaate yükselmesi bekleniyor. Bu da veri merkezlerinin enerji tüketiminin Almanya’nın yıllık enerji tüketiminin (507 teravatsaat) yaklaşık iki katı olacağı anlamına geliyor. Veri merkezleri açısından dünyanın en büyük yeri 5.000’den fazla veri merkeziyle ABD’de bulunurken, İngiltere’de bu sayı yaklaşık 600’dür. Suyun sektörel kullanımı ve bunların oranları incelendiğinde ise tarımda sulamanın en büyük payı aldığı ve 2012 yılındaki %73’lük kullanım oranının 2020’de %77’lere ulaştığı görülmektedir. Diğer bir ifade ile 2020 yılı verilerine göre ülkemizin toplam su potansiyeli olan 57 milyar m³’ün 44 milyar m³’ünün (%77) çeşitli maksatlara yönelik sulama suyu olarak kullanıldığı ve geriye kalan 13 milyar m³’ünün (%23) ise içme-kullanma ve sanayi amaçlı olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Sanayi ve imalat sektörleri içerisinde son yıllarda su varlıklarının hem daha fazla kullanımına hem de ortaya çıkan atıklarla da daha çok kirletilmesine neden olan sektörlerden biri de madenciliktir. Ülkemizde bu sektörün kullanımı için yer altı ve yüzey (akarsu, göl) suları olarak bilinen tatlı su varlıklarından çekilen su miktarı oranının 2018 yılında %2,4’ten 2020 yılı için neredeyse iki katına çıkarak %4,7 olmuştur. Harvard Üniversitesi’nin yaptığı araştırmaya göre 2071 yılına kadar ABD’deki 204 tatlı su havzasının yarısı aylık su talebini karşılamayacak konuma gelecektir. İspanya’nın kuzeydoğusundaki Aragon bölgesi; mısır tarlaları, şeftali çiftlikleri ve kiraz bahçeleriyle tanınan verimli topraklara sahip. Ancak bu kurak coğrafyada şimdi, çiftçiler büyük teknoloji şirketlerinin devasa su ihtiyacıyla rekabet etmek zorunda kalıyor. Veri merkezlerinin enerji ihtiyacı kadar su tüketimi de ciddi boyutlarda. 2024 yılında Avrupa’daki veri merkezleri toplamda 62 milyon metreküp su kullandı. Bu, yaklaşık 24 bin olimpik havuza eşdeğer. Water Europe’a göre bu rakamın 2030’a kadar 90 milyon metreküpe ulaşması bekleniyor. Veri merkezlerinin soğutulması için suya ihtiyaç var. Oxford Üniversitesi’nden su uzmanı Kevin Grecksch, “Her e-posta, her arama, her WhatsApp mesajı suya dayanıyor,” diyor. Veri merkezlerinin soğutulması için suya ihtiyaç var. Oxford Üniversitesi’nden su uzmanı Kevin Grecksch, “Her e-posta, her arama, her WhatsApp mesajı suya dayanıyor,” diyor. Kuraklıkla boğuşan Avrupa’da bu tüketim daha da büyük bir sorun teşkil ediyor. Nehir taşımacılığı zorlaşıyor, toprak verimliliği azalıyor, çiftçi üretimi tehdit altında kalıyor. Bu arada büyük teknoloji şirketleri de su kullanımının arttığının farkında. Microsoft, su tüketimi 2020’den 2023’e kadar olan üç yıl içinde neredeyse iki katına çıkarak 8 milyon metreküpe yaklaşınca çoğu veri merkezlerinin soğutulmasına gitti.
